Kies eerst welke verzameling bij je vraag past. De EAI Toolbox helpt bij leren en AI. TAALwerkvormen combineert vaktaal met formatief handelen.
Begin bij iets wat je in de les ziet of wilt bereiken. Kies daarna een werkvorm die helpt om leerlingwerk, hulp en zelfstandigheid zichtbaar te maken.
Werk met de EAI Toolbox ↓ TAALwerkvormen · Emmauscollege15 complete werkvormkaartenVaktaal, formatief handelen, redo en volledige LLM-prompts in één zelfstandige verzameling.
Bekijk 15 TAALwerkvormen →Je kunt beginnen bij iets wat je in de les ziet, of bij een fase uit een didactisch model waarmee je al werkt. De vraag blijft praktisch: welke stap wil je dat de leerling zelf leert uitvoeren, en waar kan AI helpen?
Je hoeft geen EAI-term te kennen. Kies de situatie die het meest lijkt op wat je als docent probeert te bereiken.
Je eigen didactische model blijft het vertrekpunt. Kies een fase of functie en bekijk welke werkvormen daar kunnen helpen bij leerlingdenken, ondersteuning en zelfstandig werken.
Staat jouw model er niet bij? Begin dan bij een concrete onderwijsvraag. De werkvormen zijn niet afhankelijk van één vaste lesstructuur.
De negen EDI-lesfasen blijven intact. EAI voegt per fase alleen de vraag toe welke menselijke handeling daar betekenis draagt, wat AI doet en welk bewijs je daarna nodig hebt.
De zes teaching functions uit het bronmodel blijven in hun eigen volgorde en terminologie staan. EAI legt daar alleen een analyse van menselijke en AI-handelingen overheen.
De vijf fasen vormen samen een formatief proces. EAI verandert die cyclus niet, maar maakt per fase zichtbaar welke menselijke handeling, AI-bijdrage en bewijsbetekenis relevant kunnen zijn.
Direct Instruction in de Engelmann-traditie staat wel als adapter in de EAI Standard, maar wordt hier niet als universele lineaire lesroute getoond omdat de bron dat model niet zo structureert.
Je ziet daarna eerst een kleine selectie werkvormen die bij die vraag kunnen helpen.
Bij deze combinatie verschijnt nu geen werkvorm. Probeer een andere zoekterm of wis één van je keuzes.
Weet je al ongeveer wat je nodig hebt? Filter op wie ermee werkt en op wat je bij de leerling wilt zien.
Neem één concrete opdracht uit je les. Kijk eerst wat leerlingen moeten leren en welke stap ze zelf moeten uitvoeren. Bepaal daarna pas waar AI kan helpen.
Kies één concrete opdracht en benoem eerst het leerdoel en de stap die de leerling zelf moet doen.
Voert de belangrijke leerstap uit en legt kort uit welke keuze hij zelf heeft gemaakt.
Bepaal welke leerstap de leerling in deze fase zelf moet zetten om tot leren te komen. Kijk daarna pas welke hulp AI rond die stap mag geven.
Benoem het leerdoel en bepaal welke leerstap de leerling in deze fase zelf moet zetten.
Zet die leerstap zelf en legt kort uit wat hij daarbij heeft gedaan.
Knip een opdracht in werkstappen en noteer per stap: doet de leerling dit, doet AI dit, of doen ze het samen? Zo zie je of AI de leerstap overneemt die de leerling juist zelf moet zetten.
Knip de opdracht in stappen en noteer per stap wie het werk doet: leerling, AI of samen.
Laat zien welke inhoudelijke keuzes en controles hij zelf uitvoert.
Voer dezelfde vraag meerdere keren uit en onderzoek variatie, toon, aannames en mogelijke fouten.
Varieert één prompt gericht en vergelijkt welk systeemgedrag daardoor verandert.
Kan verschillen beoordelen wanneer dat onderdeel is van het leerdoel.
Stel dezelfde vraag aan een algemene AI en aan een AI die alleen met opgegeven bronnen werkt. Vergelijk wat er verandert in antwoorden, verwijzingen en zekerheid.
Laat dezelfde inhoudelijke vraag in twee verschillende AI-omgevingen uitvoeren en bespreek de verschillen.
Vergelijkt de antwoorden en controleert waarop verschillen in inhoud of brongebruik zijn gebaseerd.
Bewaar een eerste eigen poging en vergelijk daarna wat met AI-hulp veranderde, door wie en waarom.
Bewaart eerst een eigen poging en laat pas daarna AI-hulp toe.
Doet eerst zelf een relevante poging en vergelijkt vervolgens wat door hulp veranderde.
Leg per relevante AI-bijdrage vast wat is overgenomen, aangepast of verworpen en waarom.
Kiest alleen de inhoudelijk relevante AI-bijdragen waarvoor een keuze zichtbaar moet worden.
Accepteert, past aan of verwerpt een voorstel en geeft daar een inhoudelijke reden voor.
Redeneer vanaf een concrete passage, keuze of wijziging terug naar AI-bijdragen, eigen beslissingen en redenen.
Kiest één belangrijke passage of beslissing en vraagt terug waar die keuze ontstond.
Reconstructeert AI-bijdrage, eigen beslissing en reden achter één concrete keuze.
Laat de leerling na AI-gebruik terugkijken op een paar concrete keuzes: wat stelde AI voor, wat nam hij over, wat veranderde hij en wat wees hij af?
Kies enkele concrete momenten uit het werk en vraag de leerling terug te halen wat hij daar zelf besloot.
Kijkt terug op eigen keuzes en legt uit wat hij met AI-suggesties heeft gedaan.
Haal precies de hulp weg die de leerling eerder gebruikte en geef een vergelijkbare nieuwe poging. Zo zie je beter wat zonder die hulp lukt.
Haal één relevante vorm van hulp tijdelijk weg en geef een vergelijkbare nieuwe opdracht.
Probeert dezelfde belangrijke stap opnieuw zonder die eerdere hulp.
Pauzeer verdere AI-hulp en laat eerst de relevante redenering of keuze door de leerling zichtbaar maken.
Pauzeert verdere hulp en vraagt om uitleg van precies de stap die ertoe doet.
Legt de huidige redenering of keuze uit en herstelt een ontbrekende stap zelf.
Geef een nieuwe opgave waarvoor dezelfde vaardigheid nodig is. Zo zie je beter of de leerling de aanpak zelf kan gebruiken zonder het eerdere antwoord over te nemen.
Geef een nieuwe opgave waarvoor dezelfde vaardigheid nodig is en kijk hoe de leerling die aanpakt.
Herkent welke aanpak opnieuw bruikbaar is en voert die zelf uit.
Vergelijk een eigen uitwerking met een AI-versie. Laat de leerling benoemen wat beter werkt en waarom. Daarna gaan beide voorbeelden weg en bouwt de leerling zelf opnieuw op.
Laat een eigen en een tweede versie vergelijken, vraag om een inhoudelijk criterium en haal de voorbeelden daarna weg voordat de leerling opnieuw werkt.
Vergelijkt, onderbouwt een keuze en past die daarna zonder voorbeeldtekst toe in een nieuwe eigen versie.
Kijk verder dan één goed eindproduct. Vraag wat de leerling met hulp kan, wat zonder hulp lukt, wat later nog lukt en wat ook in een nieuwe situatie lukt.
Kies eerst wat je over het leren wilt weten en verzamel daarna precies het leerlingwerk dat daarbij past.
Laat op verschillende momenten en met verschillende mate van hulp zien wat hij kan.
Laat de leerling dezelfde soort stap later nog eens uitvoeren met nieuwe inhoud en zonder het eerdere antwoord in beeld.
Plan later een nieuwe, vergelijkbare opdracht zonder het eerdere antwoord opnieuw te tonen.
Haalt de aanpak opnieuw op en voert de stap later nog eens uit.
Geef een nieuwe situatie waarin de leerling dezelfde onderliggende vaardigheid nodig heeft. Kijk of hij zelf herkent wat hij opnieuw kan gebruiken.
Verander de context van de opdracht, maar houd de vaardigheid die je wilt zien hetzelfde.
Herkent wat uit de eerdere taak bruikbaar is en past dat toe in de nieuwe situatie.
Leg vertrouwen in eigen kunnen naast een verse zelfstandige poging.
Legt een zelfinschatting naast een verse zelfstandige uitvoering.
Schat eigen beheersing in, voert uit en stelt die inschatting daarna bij op basis van bewijs.
Laat de leerling eerst aanwijzen waar een fout ontstaat, uitleggen waarom het daar misgaat en pas daarna zelf verbeteren.
Vraag eerst waar het misgaat en waarom, voordat je een oplossing of correctie geeft.
Wijst de fout aan, legt de oorzaak uit en verbetert daarna zelf.
Laat opmerkingen leiden tot een nieuwe poging van de leerling, niet tot een kant-en-klare verbeterde versie.
Begrenst feedback tot een of twee relevante punten en vraagt daarna om een nieuwe uitvoering.
Interpreteert de feedback, kiest wat hij verandert en voert de verbetering zelf uit.
Controleer een belangrijke uitspraak van AI bij een passende bron en leg uit wat die controle oplevert.
Kiest een materiële AI-uitspraak en vraagt om controle bij een geschikte bron.
Zoekt de bron, vergelijkt claim en bron en past conclusie of vertrouwen aan.
Laat de leerling eerst bepalen waar hij vastloopt en wat de kleinste hulp is waarmee hij zelf verder kan.
Laat eerst het precieze vastlooppunt en de gewenste soort hulp benoemen.
Lokaliseert waar hij vastloopt, vraagt gericht om de kleinste passende hulp en gaat daarna zelf verder.
Laat de leerling een AI-suggestie bewust accepteren, aanpassen of verwerpen vóórdat hij ermee verdergaat.
Laat één relevante AI-suggestie bewust beoordelen voordat die wordt gebruikt.
Accepteert, past aan of verwerpt de suggestie en motiveert die keuze.
Geef na een periode van AI-hulp de keuze over de volgende stap en de controle op voortgang terug aan de leerling.
Bouwt een expliciet moment in waarop de leerling weer zelf beslist hoe hij verdergaat.
Neemt plannen, kiezen en controleren weer over na AI-hulp.
Neem een bestaande opdracht en ontwerp hem opnieuw vanuit het leerdoel. Bepaal daarna welke stappen de leerling zelf doet, waar AI mag helpen en wat je wilt kunnen zien.
Begin bij het leerdoel en verdeel daarna bewust het werk tussen leerling en AI.
Voert de stappen zelf uit die nodig zijn om het leerdoel te oefenen of te laten zien.
Spreek vooraf af wat AI in een opdracht mag doen en plan ook wanneer een belangrijke stap weer door de leerling zelf wordt uitgevoerd.
Bepaal waar AI helpt en plan een later moment waarop de leerling de belangrijke stap weer zelf doet.
Neemt die stap later weer zelf over en voert hem opnieuw uit.
Ontwerp een toets of beoordelingsopdracht opnieuw wanneer AI delen van het werk kan uitvoeren. Kies welk leerlingwerk je nog zelf wilt kunnen zien.
Bepaal eerst wat je over de leerling wilt kunnen zeggen en ontwerp daarna een opdracht die dat zichtbaar maakt.
Voert zelf de stappen uit die nodig zijn om kennis of vaardigheid te laten zien.
Maak expliciet wat er geleerd of verbeterd moet worden, los van alleen de taak afronden.
Vraagt wat de leerling moet leren naast het simpelweg afronden van de taak.
Formuleert het leerdoel in eigen woorden en onderscheidt dat van 'klaar zijn'.
Haal een kant-en-klare AI-route weg en laat de leerling zelf een minimale aanpak met checkpoint maken.
Laat de leerling eerst een eigen beknopt plan maken voordat AI een route voorstelt.
Bepaalt zelf de volgorde van stappen en een controlepunt.
Laat de leerling vooraf bepalen waaraan hij zelf ziet of een aanpak werkt voordat AI dat oordeel geeft.
Bouwt een moment in waarop de leerling zichzelf beoordeelt vóór automatische feedback verschijnt.
Kiest een criterium, beoordeelt eigen voortgang en vergelijkt daarna met AI-feedback.
Geef nog niet meteen inhoudelijke hulp. Laat de leerling eerst precies aanwijzen waar hij vastloopt en wat er op dat punt niet lukt.
Vraag de leerling eerst waar het precies vastloopt voordat je hulp aanbiedt.
Wijst aan waar hij vastloopt en formuleert zo gericht mogelijk wat hij nodig heeft.
Laat de leerling naar zijn eigen werk of resultaat kijken en beslissen: doorgaan met deze aanpak, iets veranderen of opnieuw beginnen?
Laat de leerling eerst naar eigen werk of resultaat kijken en vraag daarna welke aanpak hij kiest.
Beoordeelt of de huidige aanpak werkt en kiest bewust of hij doorgaat of verandert.
Laat de leerling een paar concrete momenten uit zijn eigen werk terughalen: wat was het doel, waar liep hij vast, welke keuze maakte hij en wat veranderde daarna?
Kies concrete momenten uit het werk en vraag de leerling terug te halen wat hij daar deed en waarom.
Kijkt terug op eigen keuzes en benoemt wat hij een volgende keer anders zou doen.
Maak een onuitgesproken aanname in een redenering expliciet voordat AI die voor de leerling benoemt.
Vraagt welke onuitgesproken stap nodig is om van reden naar conclusie te komen.
Benoemt en toetst de verborgen aanname in een redenering.
Laat de leerling beoordelen of een bron juist deze conclusie kan dragen, en waarom.
Laat niet alleen betrouwbaarheid, maar vooral geschiktheid voor déze conclusie beoordelen.
Beoordeelt waarom een bron deze specifieke redenering wel of niet kan dragen.
Laat de leerling uitleggen hoe de informatie die hij gebruikt zijn conclusie ondersteunt. Zo wordt zichtbaar of de stap van bron naar conclusie klopt.
Vraag welke informatie de conclusie ondersteunt en hoe de leerling die verbinding maakt.
Legt uit hoe de gebruikte informatie leidt tot de conclusie.
Laat de leerling eerst zelf een geloofwaardig tegenargument genereren voordat AI tegenwerpingen aanlevert.
Laat eerst een serieus tegenargument formuleren voordat steun voor het eigen standpunt wordt gezocht.
Formuleert of beoordeelt het sterkste relevante tegenargument.
Vergelijk verschillende perspectieven en laat de leerling expliciet aangeven welk perspectief de eigen conclusie beïnvloedt en waarom.
Biedt meerdere perspectieven en vraagt om expliciete weging, niet alleen opsomming.
Vergelijkt perspectieven en verantwoordt welk bewijs of criterium het zwaarst weegt.
Haal een AI-geschreven weerlegging weg en laat de leerling een nieuwe reactie op een vergelijkbare tegenwerping opbouwen.
Haalt een AI-weerlegging uit beeld en geeft een nieuwe of vergelijkbare situatie.
Bouwt zelf een weerlegging op en legt uit waarom die werkt.
Laat de leerling bepalen hoe stellig een conclusie mag zijn op basis van de informatie die beschikbaar is.
Vraag hoe zeker of stellig de conclusie mag zijn en waarop de leerling dat baseert.
Weegt de beschikbare informatie en formuleert een conclusie die daarbij past.
Scheid wat de leerling daadwerkelijk zei, schreef of deed van de interpretatie die je eraan geeft.
Schrijft eerst op wat de leerling letterlijk deed of zei en zet de interpretatie daar apart naast.
Kan aanvullende directe informatie geven wanneer dat relevant is.
Ontwerp één vervolgvraag die onderscheid maakt tussen twee plausibele verklaringen van een leerlingreactie.
Formuleert twee plausibele verklaringen en ontwerpt één vraag die ertussen kan onderscheiden.
Geeft een nieuwe reactie die extra bewijs oplevert.
Zoek niet alleen het laatste foute antwoord. Kijk samen terug naar het eerste moment waarop de aanpak of redenering ontspoort.
Loop het werk stap voor stap terug en zoek het eerste punt waar de redenering of aanpak misgaat.
Laat zien hoe hij te werk ging en licht toe wat hij op elke stap dacht.
Houd bij een opvallend leerlingantwoord meer dan één verklaring open en stel daarna een vraag waarmee je kunt zien welke verklaring het best past.
Bedenk meerdere mogelijke verklaringen en stel een vervolgvraag die helpt onderscheid te maken.
Geeft een nieuwe reactie waarmee duidelijker wordt wat hij begrijpt of nog mist.
Formuleer je oordeel zo precies dat het alleen gaat over wat het leerlingwerk of antwoord daadwerkelijk laat zien.
Scheid wat je in het leerlingwerk ziet van wat je nog niet weet en formuleer je conclusie daarop.
Levert het werk, antwoord of de toelichting waarop de docent zijn conclusie baseert.
Maak expliciet wat nog onbekend is en of die onzekerheid de volgende beslissing werkelijk beïnvloedt.
Benoemt wat nog onbekend is en bepaalt of dat onbekende de volgende beslissing kan veranderen.
Kan extra informatie geven wanneer zijn perspectief of uitvoering relevant is.
Gebruik wat je in leerlingwerk of antwoorden ziet om te kiezen wat je daarna doet: doorvragen, extra uitleg geven, laten oefenen of juist meer loslaten.
Koppel je volgende stap aan wat je daadwerkelijk in het werk of antwoord van de leerling ziet.
Reageert op de gekozen hulp en laat in nieuw werk zien wat daarvan het effect is.
Bekijk de oorspronkelijke leerlinginformatie zonder AI-advies. Vorm eerst zelf een oordeel en vergelijk dat daarna met het advies van AI.
Verberg het AI-advies, beoordeel eerst zelf de leerlinginformatie en vergelijk beide oordelen daarna.
Levert de oorspronkelijke informatie waarop het oordeel wordt gebaseerd.
Controleer een betekenisvolle interpretatie rechtstreeks bij de leerling voordat die onderdeel wordt van een besluit over de leerling.
Legt een belangrijke interpretatie terug aan de leerling en controleert wat klopt, ontbreekt of anders wordt bedoeld.
Geeft zijn eigen betekenis of perspectief voordat dat in een besluit wordt opgenomen.
Kies geen zwaardere interventie dan nodig. Laat leerlingwerk, onderwijsdoel en wat nog onduidelijk is bepalen wat je vervolgens doet.
Kies de kleinste vervolgstap die past bij wat je in het leerlingwerk ziet en wat je nog wilt weten.
Reageert op die vervolgstap en laat in nieuw werk zien of de gekozen hulp voldoende was.
Bepaal vóór je hulp geeft welke leerstap de leerling daarna zelf moet zetten. Kies de hulp zo dat die stap niet ongemerkt verdwijnt.
Bepaal eerst welke stap de leerling uiteindelijk zelf moet doen en kies daarna pas de hulp.
Voert die stap zelf uit zodra de tijdelijke hulp voldoende is.
Geef precies genoeg hulp om de leerling weer verder te laten werken. Laat de leerstap die centraal staat zo veel mogelijk bij de leerling.
Geef de kleinste aanwijzing die nodig is om de leerling weer op gang te helpen.
Pakt het werk daarna zelf weer op en voert de volgende stap uit.
Stel een vraag die precies de ontbrekende denkstap uitlokt, zonder het antwoord of de oplossingsroute al weg te geven.
Stel één vraag die de leerling uitnodigt om zelf de ontbrekende denkstap te zetten.
Denkt de ontbrekende stap zelf uit en legt zijn keuze of redenering uit.
Vertel wat nog niet goed werkt of geef een duidelijk criterium, maar laat de leerling zelf de verbetering formuleren en uitvoeren.
Geef gerichte feedback zonder de verbeterde versie al voor te schrijven.
Gebruikt de feedback om zelf te herzien en legt kort uit wat hij heeft veranderd.
Doe een leerstap voor wanneer dat nodig is. Haal het voorbeeld daarna weg en laat de leerling dezelfde soort leerstap met nieuwe inhoud zelf zetten.
Modelleer één keer, haal het voorbeeld weg en geef daarna een vergelijkbare nieuwe taak.
Gebruikt wat hij uit het voorbeeld heeft geleerd in een nieuwe eigen uitvoering.
Haal één vorm van hulp weg zodra de leerling laat zien dat hij een groter deel van de leerstap zelf kan zetten. Kijk daarna opnieuw wat zonder die hulp lukt.
Verminder één vorm van hulp en kijk of de leerling de volgende stap zelf kan dragen.
Voert de taak met minder hulp uit en laat zien wat hij nu zelf kan.
Heeft de docent of AI tijdelijk een leerstap voorgedaan of overgenomen? Plan dan een nieuw moment waarop de leerling die stap zelf zet.
Plan bewust wanneer een tijdelijk overgenomen leerstap weer teruggaat naar de leerling.
Zet die leerstap in een nieuwe poging weer zelf.
Bepaal of de leerling vooral meer oefening nodig heeft, of dat een begrip of aanpak eerst opnieuw uitgelegd moet worden.
Kijk waar het probleem zit en kies daarna tussen extra oefenen of opnieuw uitleggen.
Oefent verder of bouwt het begrip opnieuw op en probeert daarna opnieuw.