Onderbouwing

Waar rust EAI op?

Niet op één theorie. EAI brengt drie lagen bij elkaar: wat we al weten over leren en onderwijs, wat recent onderzoek laat zien over AI in onderwijs, en de ontwerpkeuzes die EAI daar zelf bovenop legt.

Drie lagen

Die lagen moeten uit elkaar blijven.

Een bestaand didactisch mechanisme is iets anders dan een recente AI-studie. En geen van beide maakt een nieuw EAI-begrip vanzelf gevalideerd. Op deze site proberen we dat onderscheid zichtbaar te houden.

01

Didactiek & leerpsychologie

Ophalen uit geheugen, feedback verwerken, zelfregulatie, scaffolding, afbouw van hulp, transfer en actieve verwerking zijn geen EAI-uitvindingen. EAI gebruikt zulke mechanismen wanneer AI een deel van de taak kan uitvoeren.

02

Pedagogiek & professioneel oordeel

Onderwijs gaat niet alleen over taakprestatie. Ook autonomie, leerlingstem, relatie, proportionaliteit, professionele verantwoordelijkheid en de vraag waartoe je onderwijst spelen mee.

03

AI-specifiek onderzoek

Recente studies laten zien dat effecten van generatieve AI sterk afhangen van taak, ondersteuning en wat AI precies overneemt. Daarom analyseert EAI handelingen in plaats van alleen 'AI-gebruik'.

Zelfstandigheid

Met hulp iets goed doen is niet hetzelfde als het zelf kunnen.

Dat klinkt bijna te vanzelfsprekend. Toch wordt een sterk AI-ondersteund product gemakkelijk gelezen alsof het iets zegt over zelfstandige beheersing. EAI houdt ondersteunde prestatie, zelfstandig uitvoeren, later opnieuw uitvoeren en transfer daarom uit elkaar.

Onderwijswetenschappelijk

Onderzoek naar retrieval en opnieuw uitvoeren laat zien waarom een nieuwe poging iets anders kan laten zien dan opnieuw bestuderen of herkennen.

Roediger & Karpicke (2006) →

AI-specifiek

Recente studies onderscheiden eveneens sterke prestatie mét AI van wat later zonder dezelfde ondersteuning beschikbaar blijft.

Bastani et al. (2025) →

Hulp & scaffolding

Goede hulp laat uiteindelijk meer van de handeling bij de leerling.

Scaffolding gaat niet om zo min mogelijk helpen. Het gaat om passende hulp, contingentie, afbouw en overdracht van verantwoordelijkheid. Dat wordt extra relevant wanneer AI onbeperkt hints, uitleg en modellen kan geven.

AI-specifiek

AI-tutoring kan leren ondersteunen wanneer de hulp zo is ontworpen dat leerlingen actief blijven; onbeperkte antwoordvoorziening kan in sommige situaties juist latere prestaties schaden.

Kestin et al. (2025) →

Feedback

Feedback is informatie voor een volgende handeling.

Een verbeterde tekst is niet automatisch bewijs dat de leerling de verbetering zelf kon uitvoeren. Daarom eindigen EAI-werkvormen rond feedback vaak met revisie of een nieuwe poging door de leerling.

Hattie & Timperley (2007), The Power of Feedback →

Zelfregulatie

Ook plannen, monitoren en hulp kiezen zijn handelingen.

Wanneer AI automatisch doelen herformuleert, een route kiest, voortgang beoordeelt of hulp opschaalt, kan niet alleen inhoudelijk werk maar ook regulatie verschuiven. Daarom behandelt EAI die stappen afzonderlijk.

Leerpsychologie

Zelfregulerend leren omvat doelgericht plannen, monitoren en bijstellen; het is meer dan leerlingen simpelweg alleen laten werken.

Zimmerman (2002) →

Motivatie & autonomie

Autonomie, competentie en verbondenheid zijn relevante psychologische voorwaarden wanneer we nadenken over eigenaarschap en sturing in onderwijs.

Ryan & Deci (2020) →

Actieve verwerking

Niet iedere zichtbare activiteit vraagt hetzelfde denkwerk.

Een leerling kan selecteren, vergelijken, verklaren, wegen of zelf iets construeren. Zulke verschillen zijn belangrijk wanneer AI precies een van die bewerkingen kan uitvoeren.

Chi & Wylie (2014), ICAP →

Pedagogiek & professioneel oordeel

Een professioneel besluit is meer dan het accepteren van een aanbeveling.

EAI houdt observatie, interpretatie, leerlingperspectief, onzekerheid en beslissing uit elkaar. Dat is deels een vraag van professioneel handelen en deels een pedagogische vraag: welk doel dient de beslissing en hoe blijft de leerling daarin als persoon aanwezig?

Onderwijsdoel

De vraag waartoe onderwijs dient kan niet worden vervangen door alleen meetbare opbrengsten of technische efficiëntie.

Biesta (2009) →

Teacher-AI samenwerking

Recente studies beschrijven hoe initiatief, epistemische agency en professionele verantwoordelijkheid anders verdeeld kunnen raken wanneer docenten met AI werken.

Velander (2026) →

Wat EAI zelf toevoegt

Een ontwerp- en analysetaal. Geen bewezen universele meettest.

De EAI Standard koppelt context, doel, actor en fase aan een kernhandeling, kleinere microstructuren, concrete AI-acties en passend bewijs. De precieze EAI-taxonomie blijft kandidaat en vraagt verdere construct- en interbeoordelaarsvalidatie.

Wel claimen

  • Menselijke en AI-handelingen moeten apart beschreven kunnen worden.
  • Een ondersteund product is niet vanzelf bewijs van zelfstandige beheersing.
  • Bewijs moet passen bij de uitspraak die je wilt doen.
  • AI-effecten zijn afhankelijk van context, taak en rol.

Niet claimen

  • Dat iedere EAI-werkvorm experimenteel gevalideerd is.
  • Dat één lijst kernhandelingen voor alle vakken en fasen geldt.
  • Dat AI per definitie goed of slecht is voor leren.
  • Dat de EAI-microstructuren al een gevalideerd meetinstrument vormen.

Bekijk de evidence claims in de EAI Standard →
Bekijk de construct map en validatiestatus →