In ieder proces zitten handelingen, vaardigheden, keuzes en afwegingen die ons werk karakter geven. Ze laten zien waar we voor staan en waarin we ons onderscheiden.
Vaak zit dat in iets kleins. Een docent die bewust nog even zwijgt. Een mentor die een ouder belt. Een leidinggevende die een lastige keuze maakt en de gevolgen onder ogen ziet.
Hij geeft niet meteen het antwoord. Juist het zelf zoeken kan hier iets leren.
Een keurig geschreven mail is niet altijd wat de ouder nodig heeft.
De informatie kan op tafel liggen. Het besluit vraagt nog steeds om oordeel.
De gekleurde stap is de handeling die in dit voorbeeld bewust bij de mens blijft.
Dat is vakmanschap. Weten wanneer de gebruikelijke aanpak volstaat en wanneer iets anders nodig is. Daar mogen we trots op zijn. Het is ook wat we willen blijven ontwikkelen.
Goed werk herken je vaak aan een keuze die iemand bewust maakt.
Dezelfde hulp, een ander moment
Neem een leerling die leert argumenteren. Tijdens de uitleg laat de docent zien wat een sterk argument is. AI kan extra voorbeelden geven. Dat kan heel bruikbaar zijn.
Later oefent de leerling zelf. Nu wil de docent juist dat die leerling een standpunt kiest en daar een argument voor bedenkt. Laat AI het hele argument schrijven, dan ligt er misschien een goede tekst. Maar heeft de leerling het ook geleerd?
- 01
Uitleg
Een goed argument herkennen
Leerling vergelijkt voorbeeldenAI kan voorbeelden geven - 02
Oefenen
Zelf een argument bedenken
Leerling formuleert zelfAI kan een vraag stellen - 03
Herschrijven
Eigen tekst verbeteren
Leerling weegt feedbackAI kan iets signaleren - 04
Zelfstandig
Zonder dezelfde hulp toepassen
Leerling bouwt argument opDocent kijkt wat lukt
Bij stap 02 wil je zien of de leerling zelf een argument kan bedenken. Dat zie je niet wanneer AI het formuleert.
Bij het herschrijven kan AI bijvoorbeeld aanwijzen welke zin onduidelijk is. De leerling beoordeelt die feedback en past de tekst zelf aan. Daarna moet je nog nagaan of dat ook zonder dezelfde hulp lukt.
Al jaren ontwerpen we ons onderwijs rond zulke keuzes. We geven instructie, laten oefenen, begeleiden en beoordelen wat leerlingen leren. Het doel, de fase en de handeling die een leerling zelf uitvoert bepalen welke hulp daarbij past.
Een mail is nooit zomaar een mail
Laat je AI je mail beantwoorden? Helemaal? Alleen een eerste versie? Of laat je AI de informatie verzamelen en bepaal je zelf wat je zegt?
Het hangt ook af van wat dat bericht moet bereiken.
‘Is de vergadering verplaatst?’
Controleer de gegevens en laat de bevestiging versturen waar dat passend en toegestaan is.
‘Ik maak me zorgen over mijn kind.’
AI kan helpen voorbereiden. Een persoonlijk gesprek kan hier meer betekenen dan een snel bericht.
De geschikte aanpak hangt af van het doel, de inhoud, de omstandigheden en de afspraken over gegevensgebruik.
Een antwoord in tien seconden is efficiënt. Maar was het ook effectief?
Is het bericht snel verwerkt?
Is de vraag opgelost, of was er een gesprek nodig?
Het verschil speelt ook bij een les voorbereiden, een leerling begeleiden, een verslag schrijven of een besluit nemen. Een goede uitkomst begint met de vraag wat je probeert te bereiken.
Waar willen we trots op blijven?
AI kan tijd besparen en allerlei taken lichter maken. Soms is een handeling vooral routine. Soms is precies diezelfde handeling de oefening waardoor iemand iets leert, of het moment waarop menselijk oordeel nodig is.
Kijken jullie zo naar het werk binnen je team? Hebben jullie besproken wat leerlingen zelf moeten leren, welke afwegingen medewerkers zelf maken en welke verantwoordelijkheid bij de leiding blijft?
We zeggen gemakkelijk dat AI mag ondersteunen. Maar wat betekent dat bij een echte les, een lastige mail of een besluit? Zonder afspraken blijft het bij een mooie uitspraak.
- 01Wat willen we bereiken?
Benoem het doel van de taak.
- 02Wat vraagt dit moment?
Uitleg, oefenen, beoordelen of beslissen?
- 03Wat doen mensen zelf?
Welke handeling willen we leren of beschermen?
- 04Wat spreken we af over AI?
Welke hulp past, en hoe controleren we dat?
Leg de afspraken vast. Kijk later of ze in de praktijk ook werken.
Bekijk de vier stappen van EAIDat is het gesprek waarmee EAI begint. Met elkaar onderzoeken wat ons werk waardevol maakt, waar we goed in willen blijven en welke handelingen onze aandacht verdienen.